Сэ?эн, кэпсээннэр

– Хайдах… мин тугу да эппэккэ хааллым. Гурьяновы илдьэ барбыт санитардар охойго киирэн сппттэрэ.

Чугас соус снаряд тэн эиннэ. Дьик гына тстм. Танары тайахтанан турар саабын ылан хоруопкабын толору ботуруону симним, инним диэки ыстанным.

стх окуопаларын рднэн ойуоккалаан, дьоммун ситтим. Илиилэрин р ктхпкк, бэринэртэн аккаастаммыт немецтэри кытта бииги дьоммут ыстыыктаа сылдьаллар. Ыстыык ыстыыктан тэйэн «ды-ды» тыаыыр, онтон кии хабаратын тыаа «хар» гынар, ким эрэ лгэ сууллан тэр.

– Сити курдук, сити курдук… ыттары, немецтэри!

Биир уун немец бииги биир саллааппытын кытта уун-утары туран ыстыыгынан тлээллэр, хайалара да таба анньыбат.

Срэн кэлэн уун немеи хонноун анныгар ыстыыгынан тстм. Ууохха кыбылыннаа буолуо – ыстыыкпын нэиилэ араардым.

– сс кими анньыахха, ханна баалларый немецтэр?

Немец ордубут саллааттара, офицердара ол куотан эрэллэр.

Сргэстии тстм, снайперскай саам итийиэр дылы уончата ыттым. Немецтэр от курдук охтоллор. Бииги дьоммут бары ытыалыыллар. Снарядтар эстэллэр. Хара буор остоолболоро клллэр.

Бииги танкаларбыт лгрээн кэллилэр.

– Танкаларга тахсы!

Биир танкаа уонча буолан ытынныбыт. Танка дьигиис гынаат, иннин диэки сыарыйда. Тргэн да буолар эбит… стх биир снаряда чугас тэн эиннэ, ким эрэ табыллан сарылаабытынан сууллан тстэ. Эмиэ снаряд тэн эиннэ. Буор хара кдэни быыынан аастыбыт.

Эмискэччи хабыс-хараа буолла, сир, халлаан трллэргэ дылы гынна.

…Биирдэ йднн кэлбитим хабыс-хараа. Мстм, миигин баттаабыт буору-сыыы тоо илгиинним. Тыынарбар салгын тиийбэт, кулгаахтарым «чу» курдуктар.

Тыыным хаайтарар. Икки-с тгл хаыытаатым, хаыым тахсыбат, эбэтэр кулгааым истибэт.

Илиилэрбин крбтм – бтттэр. Атахтарбын туппахтаатым – эмиэ бтттэр.

– Тыый, тоо сыттамый?

Дьону тиэйбит бииги биир танкабыт ааан истэинэ, ыстанан тахсаары гыннаым буолуо, хатаастан иэн оуттум. Тыбыс-тымныы буорга сирэйбинэн хорулла тстм. Буор тымныы салгынын эирийдим.

Тббн ндтн инним диэки крдм. Танкалартан бииги дьоммут сиргэ ыстаалаан тэллэр.

Ойон туран, снайперскай саабын ыллым да, ыстанным. Срэбин. Срэбин.

Бииги дьоммут сыаптаан сыталлар.

– Тоо сытар баайыларай, тоо србэттэрий? – диэн санаатым, кинилэри рдлэринэн ыстанан истэхпинэ, ким эрэ кытаанах илиитэ саабыттан ылан сиргэ баттаата. Кр тсптм биир старшай лейтенант тугу эрэ саарар. Истибэппин. Сирэйиттэн-хараыттан крдхх – кыыырбыт. Бииги таспытыгар сытар саллааттар саалара буруолуур. Ыталлар.

Мин эмиэ быардаан сытан иннибин крбн. Талахтар быыстарынан рс уута ол ыраах кылабачыйан кстр. Оол ханнык эрэ харалар клглдьэллэр. Мин эмиэ ытыалыыбын, саам эстэр курдук, санныбын анньар, буруолуур, оттон тыаа ииллибэт.

Старшай лейтенант бэстилиэтин ылан далбаатаата уонна иннин диэки ыстанна.

Саллааттар бука бары туран иннибит диэки срдбт. Ортобутугар тэн снаряд эиннэ. Ким эрэ хаана иэдэиттэн танары саккыраата. Мин срэбин. Срэбин.

Биигини сыаллыы-сыаллыы ытыалыы турбут немец пушкатыгар саба сырсан киирдибит. Немецтэри уолаттар «дьаайа» охсубуттар.

рс хааын с гына тстбт. р туоруур муоста сууллубут. Немецтэр курданалларыгар дылы ууга киирэн баран илиилэрин р уунан тураллар. Бииги командирдарбыт далбаатаатылар. Немецтэр таыстылар.

Мин рскэ танары тэн сытан тыбыс-тымныы ууну уулуубун. Элбэи да истим.

Биэрэккэ таыстым. Саллааттар сирэйдэрэ-харахтара р крбт, мичээрдээбит.

– Мин отделением, лейтенант ханна эбиттэрэ буолла? Гурьянов ханна эбитэй, тоо кстбэтий?.. Ээ, бааырда этэ дуу, оо, доорум, доорум…

Биир саллаакка чугааан:

– Дьэ, доор, крдьстээх кн дии? – диэтим.

Киим истибэтэх курдук туттар.

– Дооор, мин нууччалыы тылынан этэбин ээ, дьэ крдьстээх кн дии?

Киим улахан баайытык крр, уоа ибирдиир.

Кыыл кириэстээх суумкалаах санитар кэллэ. Миигин крн баран тохтоото. Миэхэ ыга кэлэн тугу эрэ этэр, мин крдхпнэ ытыын тоуйар.

– Эйиэхэ табах наада быыылаах, – сиэппиттэн мохуоркалаах саппыйаны санитарга уунабын…

Киим нэлэс гынна, сиэбиттэн «блокнот» таааран сурук суруйан миэхэ биэрдэ.

«Дооруом, эн контузияламмыккын, миигин батыс», – диэн суруйбут.

– Оо, ол иин да, тыаы истибэт, дьон эмиэ саабын истибэт буолбуттар эбит ээ… Сэрэйбитим.

Харахпар уот лиэнтэлэр субурус гынарга дылы гыннылар, мэй-тэй буолуталаатым. Санитары батыстым.

СТАРШИНА ШАГУРОВ

Полк санитарнай чааыгар сытан, эмтэнэн с хонон баран барыны бары истэр, саарар буоллум. Итинтэн икки хонон баран, санчаастан тааарбыттара.

Мин хомолтом улахан:

«Снайпер Чээрин улаханнык контузияламмыт, ол иин ньиэрбэлэрин лэтэ бутуллубут, салалыыр. Онон биир ый устатыгар снайперыттан босхолоон сатыы сэриигэ биэриэххэ», – диэн тмктээбиттэр.

Сатыы сэриигэ кэлбитим хас да хонно.

Контузияланыыбар тылбыттан матан баран, манай саарарбар кэлээйдиир этим: ол ааспыта ыраатта. чгэйдик саарабын. Кулгаахпар ыраах тыаыыр халанча тыаын курдук тыас ииллэрэ эмиэ спптэ. Билигин куруускабар чэйи толору куттабын. Урут, салалаан тоон кэбиэрбиттэн, быаас кутар этим.

Николаев радиска куруук сылдьабын. Бгн эмиэ бу кэлэн олоробун.

– Гурьяновтан туох эмэ биллэр дуо? – диэн Николаев ыйытта.

– Суох, туох да биллибэт. Сурук кэлиэ эрдэ эбитэ дуу…

– Тэийбэтэрбин эрэ, кими эмэ кытта акаарытык кэпсэтэн аралдьыйар идэлээх этим. Куааннык кэпсэтэн бостуой хомотоммун… чгэй уол этэ, – диэн Николаев тбтн тктн, ыстаанын тобугуттан ханнык эрэ сап тбтн булан кымыстаа олордо.

Кии бэйэтин урукку сыыатын йдбт буоллаына, кэлэр ттгэр итинниги иккиин оорбото биллэр. Николаевы санаарааынтан тааарыахпын бааран:

– Саха сириттэн туох эмэ солуну иитти дуо? – диэн ыйыттым.

– Биигини кытта кэккэлээ сытар чааска бааам элбэх сахалар бааллар. Кинилэртэн хаы да крсн кэпсэттим.

– Хайа оройуоттарый, кимнээх диэннэрий? – диэн ыйыталаан истэхпинэ старшина Шагуров кэллэ.

– Чээрин, штабка барсаын, бииги ыырбыттар, – диэтэ.

– Миигин эмиэ ыырбыттар, – диэтэ Ирдонов диэн кырдьаас саллаат.

– Ол тоо ыырбыттара эбитэй? – диэтим.

– Таабырын буолбатах – таайа олорума. Бардахпытына крхпт, – старшина гимнастеркатын тэллэиттэн тутан аллараа баттаата, тн мттт.