Кайту

Кай арададыр солдатлар янында Тнзилне ахиртлре пйда булды. Аркаларына биштр аскан Наташа, Ольга, Катя солдатка китче ирлр янына килеп бастылар да горур кыяфт белн тир-яктагыларны кзтерг тотындылар.

– Сез нишлп монда торасыз? – диде хрби кеше аларны креп калгач, – Барыгыз ле н тегенд.

– Юк, без сугышка китбез! – дип чатнатып авап бирде Наташа.

Хрби клемсерп ркайсына кз йгертеп чыкты да:

– Бу юлы сезне алмыйбыз, – дип итди авап бирде, – Повестка килгнен ктегез. лег сез авылда киргрк.

– сугыш бетс? – дип авызын брештерде Ольга, – Безне иче буласы кил.

– йе, – дип кушылды Катя, – Без зебез барабыз сугышка. Сез безне машинага гына утыртыгыз.

– Юк, – хрби клеп ибрдн зен кчк тыеп тора иде бугай, – Сез кайтыгыз. Повестка ктегез. Ул тиздн килеп итр.

– Ктмибез! – дип кистерде Наташа, – Бген китбез. Сугыш беткч, безг повестка киркми.

Хрби авыр сулап куйды да ары китте. Бераздан Наташаны нисе кызларны креп калды да йгереп килеп Наташаны илксеннн элктереп алды:

– Син монда нишлп йрисе?

– Сугышка китбез.

Наташаны нисе кызларга кз йгертеп чыкты. Бер клерг, бер тиргрг итте. Ахыр чикт зен кулга алды бугай, тыныч мма кире каккысыз катгый тавыш белн:

– Барыгыз, йг кайтыгыз, – диде.

Хушлашучыларны кзт ан згеч кренеш иде. Колхоз рисе белн офицер "данлы юл, горурлык" дип дртлндерерг тырышса да Левитан инде кичдн бирле фронттагы хллр белн таныштырып тора м эшлрне горурланырлык тгеллеген кплр алый иде. Фашистлар коточкыч тизлек белн алга бара, кызыл армия чиген, зур-зур шрлрне дошман кулына калдыра. Мондый хллрд данга да, горурлыкка да урын юк, монда бары тик лем ген хакимлек ит.

н тегенд бер ир чглп ике баласын кысып кочаклаган да тынып калган. Ул сулыш та алмый шикелле. Бары тик кзлреннн аккан яшь кен ике тасма булып яакларына шуып тшкн. Янында басып торган хатыны да аларга карап тавыш-тынсыз гына сулкылдый. Рссам булса, картина язарлык мизгел. Ирне лемг китен икесе д алап тора ич. Бу тиклем дшт булып килгн сугыштан исн кайта алуы зе бер могиза сыман тоела. Ил бхете хакына злрен корбан итрг ыенган кешелрне согы хушлашуы. Тавыш-тынсыз, сзсез бхиллш. Хтта кз яшьлре д юаш кына булып, язмышка буйсынып аккан сыман тоела…

Якында гына бер кыз сйгнене якасыннан тотып илтерт, зе кз яшьлрен буылып ялвара:

– Китм!

Тнзил ул кызны бел. Лйсния ул. Медпунктта эшли, егете – Ревмир исемле. Клубта эшли иде. п кино килгн чакларда, бала-чаганы кертмилр, Тнзилне Ревмир уздырып ибр торган иде. Мен бген ул да биштр аскан… Соклана иде Тнзил аларга карап, шулкадр матур парлар булыр икн, болар бит бер-берсе чен ген яратылган, дип уйлый м зене сйгн кешесен кз алдына китерерг тырышып карый, тик берни д килеп чыкмый иде.

– Китми тор… ч кен кн калды бит…

– Кайткач, бгърем, кайткач… – дип юатырга тырыша Ревмир.

– ч кен кн! – Лйсния, йтерсе, аны ишетми, – ч кен. Минем хакка. Карынымдагы сабые хакына… Китм…

– Шулай кирк, бгърем.

Лйсния тагын ярсып Ревмирны якасына рел. илтерт.

– Иле ген тгел бит сине… – ди ул ртлне чиген итеп, – Сйгне д бар бит. Мин д бар. Карынымда бала да бар… Хет бер тапкыр тыла сземне… Иле ген тгел бит…

м ул сйгнен читк этеп ибр д офицер каршысына килеп баса:

– Иптш офицер, зинар чен бген алып китмгез Ревмирымны. ч кнг ген калдырыгыз. ч кннн безне туй булырга тиеш иде. Кунаклар да чакырылган иде. ул кит. Калдырыгыз ч кнг ген, … Хатыны булып калыйм… ч кнг ген китми торсын… Аннан со барыр… Беркая да качып китми ич ул… Иптш офицер, сез мине ишетсезме?

Офицер уайсызлана. Кзлрен яшерерг тырыша. Тик зен кулга ала.

– Ярамый.

– Ничек ярамасын? ч кен кн бит ул!

– Кайткач, туй ясарсыз, – дип дртлндерерг тырыша офицер, – Кайткач…

– Иптш офицер… – Лйсния ярсып хрбине изеннн элктер д куллары салынып тш. Ул хлсез адымнар белн Ревмиры ягына атлый, егет инде аны янына килеп иткн, кыз аны муенына асылына да сулкылдап еларга кереш, – Кайт, кадерлем. Бтен лемнрг ч итеп кайт. Мин сине ктрмен. Мин сине лгнче ктрмен.

м аны куеныннан кинт арынып кеслрен капшый башлый, беркадр шулай мшлнгч шакмаклап киселгн марля кисге тартып чыгара.

– Мен! Бу сине саклап йртчк. Кайткач улыа имезлек ясап каптырырсы.

Марля кисген б д Ревмирны кулына тоттыра, егет аны шундук тш кессен тыгып куя м сйгнен кочаклый:

– Кайтачакмын, Лйсния. Син кт… Сез ктегез…

Лйсния бераз тынычланып кала м кинт килгн ярсу белн Ревмирны муеныннан кысып кочаклап ала да иреннреннн б, зе аа сееп бетрг телгндй бтен булмышы белн егетен сарыла. Бер-берсене тн ылысын, ан ылысын, мхббтен седереп бетерерг телгндй шул халтт катып калалар.

– Биш минут вакыт калды, – дип кычкырды хрбилрне берсе, – Биш минуттан сафка тезелбез.

Бу сзлр хушлашучыларны тагы да анландырып ибрде. Алар йтсе сзлрен йтеп калырга, телклрен телп бетерерг ашыктылар. мма мондый чакта вакыт бик тиз т. м офицерны кр тавышы ягырады:

– Тезелеп басарга!

Ир-егетлр тезелеп баскач, офицер аларны кз карашы белн ген санап чыкты да:

– Машиналарга! – дип боерды.

Сугышка китчелр машина арбасына менеп басты. Утырырлык чама юк, ле баскан килеш т кч-хл белн сыешып беткннр иде. Халык арасында елаган, кычкырышкан, телк телгн авазлар кчле шау булып ягырап торды. Машиналар кузгалып киткч, тркем беркадр алар артыннан ияреп барды. Бераздан кычкырышу авазлары кмк кешелрне берлшеп елавына верелде.

Елау авазлары Тнзил чен яалык тгел иде. Ул аларны кечкендн ишетеп скн. Кайда гына булса да кинт бер почмактан кемнедер елаганы ишетел. Ирт тада да, кндезлрен д, кара тннрд д. Хатын-кызлар елый. Кемнедер баласы лгн, кемнедер ирен алып киткннр, кемнедер тагын бтн трле кайгысы бар. Аларына кпмедер дрд кнегел д инде. Чнки бу авылны кз яшьлреннн зелеп торганы юк.

Лкин мондый хлне Тнзилне беренче кре иде. Бтен халык берглшеп елагач, ул анны актарырлык булып ишетелде. Барлык елауларны берлштерерлек булгач, димк, илг килгн афт т блкй тгел инде. Бтен ил елыйдыр инде бген. Согы кабат крешбез бит дип кз яшьлрен тглрдер.

Кешелрне мондый халтен кзт рхт тгел иде, Тнзил кнслр яныннан китте д елга яры буйлап атлады. Шактый ераклашса да елау авазлары аман колагында чылый иде ле. Кинт кыз урманга китчелрне исен тшерде. Алар гына еламыйдыр бген. Лкин аларны еламавы бхет тгел, бтен халык елавына, бтен илне кз яшьлрен хыянт ит кебек тоелды. Яхшы тгел инде, барыбер. Кыз, лбтт, аларны алый иде. Ул зе д шундыйрак язмыш кичергн, аларча фикер йрткн м ниндидер згрешлр кткн кеше иде. Сугышны шатланып каршылавы да батырлыклар кылып калу ниятеннн тгел, тормыш рвешене згрен мет итдн иде. Кем бел, яа власть килс, блки, тисен д азат итрлр, нисе д гел кзт астында булмас…