Санэты

Гарчэй тады бывае мне ўдвая,

Калі тваё пачую я: «Да заўтра!»

Ні словам я, ні думкаю сваёй

Не запытаюся, ўладарка, дзе ты.

Зайздрошчу тым, хто дзеліць час з табой,

Яны — шчаслівыя абранцы свету.

Любоў бязглузда і ў жыцці тваім

Не можа бачыць дрэннага зусім.

58

Хай крые бог, што рабства мне паслаў.

Каб я хоць думкай запытаўся нават,

Як час праводзіш ты. Я — твой васал.

Чакаць загадаў — вось мая ўся справа.

Нібы табой зняволены ў турму,

З табой разлучаны, з'яднаны з горам,

Пакорны знаку кожнаму твайму, -

Не папракну цябе сваім дакорам.

Жыві, як схочаш, пані над сабой,

Твая свабода жадных меж не мае.

Сама суддзя ты над сваёй віной,

Калі натрапіцца віна такая.

Чакаю я. Хоць пекла ў тым чаканні,

Цябе ніяк і ні за што не ганю.

59

Калі навін на свеце не бывае

І ўсё, што ёсць, існуе з прадвякоў,

Дык сам сябе, напэўна, ашукае

Той, хто народжанае родзіць зноў.

Хацеў бы я зірнуць у дні былыя,

За кругабегаў сонечных пяцьсот,

Каб там сказалі кнігі мне старыя,

Каго любіў і пеставаў народ.

Тады пазнаў бы, ад якіх дзівосаў

З'явілася ты ў свеце праз вякі

І хто быў лепш благаславёны лёсам:

Той даўні час ці нашы мастакі.

Адно скажу: які б ні быў чый лёс,

Той час цябе узнёс бы да нябёс.

60

Як хвалі мкнуцца ў камяністы бераг,

Знікаючы адна каля адной,

Так і ў жыцці хвілін бясконцы шэраг

Ідзе ў нябыт няспыннаю хадой.

Юнацтва ўсё аздоблена праменнем.

Мінае сталасць. Ад тае пары

Змагаемся супроць ліхіх зацьменняў,

Пакуль час возьме ў нас свае дары.

Час губіць цвет цудоўнай маладосці,

Кладзе разоры на чале красы.

Узоры незраўнанай прыгажосці

Сцінае сквапнасцю сваёй касы.

А ўсё ж мой верш з красой тваёю пройдзе,

Насуперак яму, ў наступныя стагоддзі!

61

Ці праз цябе я вочы не самкну,

Калі ўначы прыходзіш летуценнем?

Ці вобраз твой мяне пазбавіў сну,

Ці карагод табе падобных сценяў?

Хіба твая з'яўляецца душа,

Каб зварушыць усё перабытое,

У памяці зайздросна ўваскрашаць

Мае памылкі, усё маё благое?

О, не! Хоць моцная твая любоў,

Ды не такая, каб у сне з'явіцца.

Мая любоў, пазбыўшыся ўсіх сноў,

Каля цябе стаіць, як вартаўніца!

Яна вартуе, не самкне вачэй,

Пакуль ты да другіх сяброў бліжэй.

62

Я самалюбствам так апанаваны,

Яно прасякла так мяне наскрозь,

Што, мне здаецца, ад яго заганы

Наўрад ці дзе на свеце лекі ёсць.

Здаецца мне, што роўнага красою,

Абліччам, станам, розумам — няма.

Здаецца мне, што вартасці такое

І дасканаласць не знайшла б сама.

Але калі перад люстэркам стану,

Пералічу ўсе зморшчкі на чале,

Тады прызнаю не адну загану,

А ўсе, адлюстраваныя на шкле.

Я падмяняў сваю — тваёй красою,

А век стары — юнацкаю парою.

63

Надыдзе час, калі мая любоў,

Падобна мне, сагнецца пад гадамі,

Калі пачне у жылах стынуць кроў,

А зморшчкі лягуць на чале радамі;

Калі ад золку маладосці шлях

На захад прыйдзе, стане там ля схілу,

І зіхаценне згасне у вачах,

І веснавая ўся пагасне сіла.

Той дзень чакаючы, цяпер ужо

Я супраць смерці падрыхтую зброю,

Каб часу ўсезнішчальны сквапны нож

Не сцяў любоў ад памяці людское.

А зброя гэта — кніг маіх радкі,

Якія будуць жыць ва ўсе вякі.

64

Калі пабачу, як красу вякоў

Знішчае час бязлітаснай рукою,

Як вежы гордыя звяргаюцца далоў

І бронзу крышыць ён сваёй хадою;

Як акіян галодны — берагі

За цаляй цалю вынішчае, рэжа,

А сухазем'е, каб спагнаць даўгі,

У воды сінія адносіць межы;

Як у дзяржавах, цераз сотні змен,

За росквітам прыходзіць угасанне, -

Дык і руіны, і стагоддзяў тлен

Мне сведчаць, што не вечна ўсё ж каханне.

Нашто ж мне лёс такое даў багацце,

Каб вечна думаць аб яго утраце?

65

Калі ў змаганні з часам не трывае

Зямля ці мора, камень або медзь,

Дык чым краса, нядужая такая,

Як кветка, здолела б адолець смерць?

Што зробіць лета, хараством убрана,

Супроць асады ваяўнічых дзён,

Калі муры нязломныя і брамы

Ад часу рушацца з усіх старон?

Жахлівы час! Як ад яго самога