Левы рэйс

— Скажыце — рана, — паправіў Корзун. — А вы ўпэўнены, што грузавік стаяў, бачылі?

— Не бачыла. Дзе там убачыш. Цемра. Толькі спачатку было ціха. Як звычайна ўначы: у Комсенічах сабака забрэша — у нас чутно. І раптам матор як газане.

Корзун у думках пасміхнуўся. Дарога была не з бойкіх, як кажуць, мясцовага значэння, звязвала некалькі сельсаветаў і выходзіла на абласную магістраль, якраз у напрамку Комсеніч. Праўда, той факт, што па ёй а пятай гадзіне ночы прайшла машына, яшчэ ні пра што не сведчыў. Кожны шафёр выбірае час, зыходзячы са сваёй патрэбы. Вось толькі спыняцца яму не варта было б. Гэта ўжо выклікае падазрэнне. Зірнуўшы на бледны, стомлены Марыін твар, нібы просячы прабачэння, Корзун сказаў:

— Я задам вам яшчэ некалькі пытанняў. Значыць, вы нікога не сустрэлі.

— Я ўжо казала…

— Так-так, — пацвердзіў Корзун. — Я не гэта меў на ўвазе. Я хацеў спытаць, ці ўсе ў вёсцы спалі, як вы ішлі на ферму. Можа, у каго гарэла святло?

— Толькі ў Купскіх. Але і яны, як я параўнялася з іх хатай, патушылі. Ганне на працу пазней. Яна — свінарка.

— А муж? — нагадаў Корзун. — Муж часам не ў жывёлагадоўлі працуе?

Апылінская павагалася: гаварыць ці не пра гэта чужому чалавеку, але ўсё-такі рашыла расказаць.

— Як бутэльку ўбачыць, усё забудзе. Кожны дзень п'е.

Больш Апылінская, бадай, нічога патрэбнага яму сказаць не магла, і Корзун прапанаваў:

— Вы дадому? Пойдзем разам, пакажыце мне хату Купскіх.

— Што вы! А работа?.. — усміхнулася Марыя.

— Тады жадаю не мець нястачы, — пажартаваў Корзун і развітаўся.

Дом Купскіх быў не стары, але недагледжаны. Плот пахіліўся, левая фортка ў варотах вісела на адным круку, ніжняя прыступка на ганку падгніла і перакасілася. Корзун падумаў, што Марыя сказала праўду пра Купскага. За гаспадаром-п'яніцам парадку не будзе.

— Вам каго?

Голас данёсся з хлеўчука, які быў побач з хатай. А следам выглянула і жанчына.

— Калі вы Ганна Купская, то вас.

Яна выйшла, на хаду выціраючы рукі. Здзіўлена агледзела лейтэнанта міліцыі, потым захінула паддзёўку і паправіла хустку.

— Слухаю вас.

Ганне было гадоў трыццаць, не болей. Але яе выгляд уразіў Корзуна. Відаць, жыла яна не лёгка. Некалі сінія вочы пабляклі, глыбокія маршчыны прарэзалі лоб, ляглі на шчокі, і твар ад гэтага выглядаў старым, стомленым. Жанчына, відаць, была не з гаваркіх.

— Вы чулі, што ў калгасе здарылася пакража? — спытаў Корзун.

— А ўжо ж, уся вёска гаворыць, — адказала Ганна. Пытанне, відаць, здзівіла яе, і яна дадала: — Але я сама нічога не бачыла.

Корзун засмяяўся.

— Чаго гэта вам весела? — нахмурылася Ганна. — Не капейку ўкралі.

— Прабачце, вы мяне рассмяшылі. Я і не спадзяваўся, што вы бачылі.— Яму спадабалася, што жанчына ўзяла здарэнне блізка да сэрца.

— Дык што?

— Вы сёння рана ўсталі?

— Можа, у хату зойдзеце? — запрасіла яна, паглядаючы ўгару, дзе плылі сінія хмары. — А то каб дождж зноў не сыпануў.

— Я ненадоўга, — супакоіў яе Корзун. — Можам пагаварыць і на двары.

Гаспадыня зняла з вяроўкі анучу і змахнула смецце з лаўкі, якая стаяла злева ад ганка.

— Сядайце, — пачакаўшы, пакуль ён сеў, сказала: — Як заўсёды, а шостай гадзіне.

— Вы што, на ноч святло не гасіце?

— Чаму гэта? — здзівілася Ганна. — У нас лічыльнік.

— У вас сёння ў чатыры гадзіны на кухні лямпачка гарэла.

— А-а… — Яна звяла бровы. — То мой, каб яго, швэндаўся.

— Ён зараз на працы?

Яна адказала не адразу. Напэўна, было няёмка, што муж дома. Няўпэўнена растлумачыла:

— Кажа, галава баліць… Корзун зразумеў яе і згодна кіўнуў:

— Бывае.

Каб не гаварыць больш на гэтую непрыемную для яе тэму, жанчына ўстала.

— Зараз яго гукну, — і знікла ў сенцах. Неўзабаве з дзвярэй высунуўся мужчына.

— Чаго стаў? — Ганна падпіхнула мужа. — Ідзі во, пагутары з чалавекам.

Вочы ў Купскага пад навіслымі рудымі бровамі бегалі. Корзун ледзь стрымаў усмешку: п'яніцы і абібокі не радуюцца сустрэчы з міліцыяй.

— Вы ўначы выходзілі з хаты?

— А што, можа, нельга?

— Лёўка! — тузанула яго за рукаў жонка. — Як табе не сорам. Чалавек грошы шукае.

— Каб я ведаў дзе, сам пашукаў бы. Мне і самому грошы не пашкодзяць, — пачаў бурчаць Купскі. Ён яўна не хацеў размаўляць.

— Цьфу, дурань! — узлавалася Ганна. — Я сказала, што ты выходзіў уначы.

— Ну і што з таго? — ухмыльнуўся Купскі.

— А якой гадзіне вы выходзілі? — Корзун зрабіў выгляд, што не заўважыў ухмылкі. Але потым рашыў папярэдзіць: — Магу, калі хочаце, у аддзел выклікаць.

— Не ведаю, не да таго было, — палагаднеў быццам Купскі.

— Дзесяць хвілін пятай, — зноў падказала Ганна, — я глядзела на гадзіннік, думала — мне пара.

— Можа, і так.

— Вы нічога не заўважылі? — Корзун адчуваў, што размова ідзе не так, як трэба было б. Але не бачыў, як падабраць да гэтага ўпартага мужчыны ключы.

— А што я павінен быў заўважыць?

— Людзей або машыну.

— Здаецца, не…

— Лёўка! — Ганна штурхнула мужа ў плячо. — Ты мне казаў…

— Дык то на шашы, а яны пытаюцца пра вёску, — як нехаця выціснуў з сябе Купскі.

— Што на шашы? — насцеражыўся Корзун.

— А што на шашы? На шашы машыны, — адказаў Купскі.

— Але вы жонцы расказвалі, значыць, нешта вас здзівіла, — не адставаў Корзун.

— Ага. Ноч, цемень, а ён фары не ўключыў і газуе. Гэтак і ў кювет, раз-два — і там.

— У які бок ішла машына?

— На Бярозаўку, — не задумваючыся, адказаў Купскі.

Час супадаў. Калі Купскі ўставаў, Апылінская была ўжо на вуліцы. Яны павінны былі бачыць або чуць адну і тую ж машыну. Але не магла адна і тая ж машына рухацца адразу ў двух напрамках.

— Вы не памыляецеся? Ведаеце, як бывае — галава трашчыць, вочы зліпаюцца, белы свет нямілы…

Купскі паглядзеў на яго злосным позіркам і нічога не адказаў.

— На Бярозаўку, на Бярозаўку, ён мне яшчэ тады сказаў. А што быў п'яны — вы не думайце, праспаўся. Я яго добра ведаю, — Ганне было няёмка за мужа.

— Веру вам, — сказаў ёй Корзун, — і дзякую. Але да вас, Купскі, ёсць яшчэ пытанне. Якая машына, легкавая?

Купскі адвярнуўся, падумаў і сказаў:

— Не, грузавік.