Сабачае сэрца

— Піліп Піліпавіч, — сказала ў адчаі Дар'я Пятроўна і сціснула аголеныя рукі ў кулакі, — што ж я зраблю? Народ ломіцца цэлымі днямі, хоць усё кідай.

Вада ў ванным пакоі раўла глуха і пагрозліва, але голасу больш чуваць не было. Увайшоў доктар Барменталь.

— Іван Арнольдавіч, пераканаўча вас прашу… гм… колькі там пацыентаў?

— Адзінаццаць, — адказаў Барменталь.

— Адпусціце ўсіх, сёння не буду прымаць.

Піліп Піліпавіч пагрукаў костачкамі пальцаў у дзверы і крыкнуў:

— Зараз жа выходзьце! Чаму вы заперліся?

— Гу-гу, — жаласна і ціха адказаў Шарыкаў.

— Якога д'ябла!.. Не чую, ваду закрыйце.

— Гаў! Гаў!..

— Ды ваду закрыйце! Што ён зрабіў — не разумею… — адчайна закрычаў Піліп Піліпавіч.

Зіна і Дар'я Пятроўна вызіралі з прачыненых з кухні дзвярэй. Піліп Піліпавіч яшчэ раз пагрукаў кулаком.

— Вось ён! — ускрыкнула Дар'я Пятроўна з кухні.

Піліп Піліпавіч ірвануўся туды. У выбітым акне пад столлю паказалася фізіяномія Паліграфа Паліграфавіча. Яна была кіслая, вочы слязлівыя, а ўздоўж носа палымнела ад крыві свежая драпіна.

— Вы звар'яцелі? — спытаўся Піліп Піліпавіч. — Чаму не выходзіце?

Шарыкаў і сам азірнуўся сумна і спалохана:

— Замкнуўся я.

— Адамкніцеся. Што, вы ніколі замка не бачылі?

— Ды не адмыкаецца, пракляты! — спалохана адказаў Паліграф.

— Бацюшкі! Ён на засцерагальнік паставіў! — крыкнула Зіна і ўспляснула рукамі.

— Там ёсць гузічак, — крычаў Піліп Піліпавіч, каб перакрычаць шум вады, — уніз яго націсніце… Уніз націскайце! Уніз!

Шарыкаў знік і праз хвіліну зноў з'явіўся ў акне.

— Ні д'ябла не відаць, — спалохана прагаўкаў ён у акно.

— Лямпу запаліце. Ён звар'яцеў!

— Каціна лапай лямпу пабіў, — адказаў Шарыкаў, — а я яго, нягодніка, пачаў за лапы хапаць, кран выкруціў, а цяпер знайсці не магу.

Усе ўтраіх успляснулі рукамі і замерлі.

Хвілін праз пяць Барменталь, Зіна, Дар'я Пятроўна сядзелі на мокрым, скручаным у трубу дыване ля дзвярэй і заднімі месцамі прыціскалі яго да шчыліны пад дзвярыма, а швейцар Фёдар з запаленай вянчальнай свечкай Дар'і Пятроўны па драўлянай лесвіцы лез да акна. Яго азадак у вялікія шэрыя клеткі мільгнуў і знік у ванным пакоі.

— Ду… гу-гу! — нешта крычаў Шарыкаў скрозь шум вады.

Пачуўся голас Фёдара:

— Піліп Піліпавіч, усё роўна трэба адчыняць, няхай разыдзецца, адпампуем з кухні.

— Адчыняйце, — загадаў Піліп Піліпавіч.

Тройца ўстала з дывана, дзверы адчыніліся, і адразу ж вада хлынула ў калідорык, раздзялілася на тры плыні: у супрацьлеглую прыбіральню, направа — на кухню і налева — у пярэдні пакой. Зіна падскокам дабегла і зачыніла дзверы. Па костачкі ў вадзе выйшаў Фёдар, ён чамусьці ўсміхаўся. Ён быў нібыта ў цыраце — увесь мокры.

— Ледзь заткнуў, вялікі напор, — растлумачыў ён.

— Біць будзеце, папаша? — данёсся плаксівы Шарыкаў голас з ваннай.

— Балван, — коратка адазваўся Піліп Піліпавіч.

Зіна і Дар'я Пятроўна ў падаткнутых да калень спадніцах, з голымі нагамі і Шарыкаў са швейцарам, босыя, з закасанымі калашынамі, шлёпалі мокрымі анучамі па падлозе на кухні і выціскалі з іх брудную ваду ў вёдры і ракавіну. Забытая пліта гудзела. Вада цякла пад дзверы, проста ў пралёт, і капала ў падвал.

Барменталь прыўстаў на пальцы, стаяў у глыбокай лужыне на паркеце ў прыхожым пакоі і вёў перагаворы скрозь прачыненыя на ланцужку дзверы.

— Не будзе сёння прыёму. Калі ласка, адыдзіце ад дзвярэй, у нас труба лопнула…

— А калі ж прыём? — настыраўся голас з-за дзвярэй. — Мне б толькі на хвілінку…

— Не магу, — Барменталь пераступіў з пальчыкаў на пяткі, — прафесар ляжыць, і труба лопнула. Заўтра прашу. Зіна! Мілая! Адсюль выцірайце, а то на парадную лесвіцу пацячэ.

— Ануча не бярэ.

— Зараз кубкамі вычарпаем, — адазваўся Фёдар, — зараз.

Званкі чуліся адзін за адным, і Барменталь ужо ўсім ступаком стаяў у вадзе.

— Калі ж аперацыя? — не адчэпліваўся голас і спрабаваў праціснуцца ў шчыліну.

— Труба лопнула…

— Я ў галёшах зайшоў бы…

Сіняватыя постаці з'явіліся за дзвярыма.

— Нельга, прашу заўтра.

— А я запісаная.

— Заўтра. Катастрофа з водаправодам.

Фёдар ля доктаравых ног коўзаўся ў вадзе, шкроб кубкам, а падрапаны Шарык прыдумаў новы спосаб. Ён скруціў вялікую анучу ў трубу, лёг жыватом у ваду і пагнаў яе з пярэдняга пакоя назад у прыбіральню.

— Што ты, д'ябал, па ўсёй кватэры ганяеш? — злавалася Дар'я Пятроўна. — Вылівай у ракавіну.

— Ды што ў ракавіну, — лавіў рукамі каламутную ваду і агрызаўся Шарыкаў, — яна на парадную цячэ.

З калідора са скрыгатам выехаў заслончык, на ім у сініх паласатых шкарпэтках трымаў раўнавагу Піліп Піліпавіч.

— Іван Арнольдавіч, перастаньце адказваць. Ідзіце ў спальню, я вам чаравікі дам.

— Нічога, Піліп Піліпавіч, гэта дробязь.

— Абуйце галёшы.

— Ды нічога. Усё роўна ногі прамоклі.

— А, божа мой! — засмуціўся Піліп Піліпавіч.

— Да чаго ж шкодная жывёліна! — адазваўся Шарыкаў і выехаў з кухні ракам з супавай міскай у руцэ.

Барменталь зачыніў дзверы, не вытрываў і засмяяўся. Ноздры ў Піліпа Піліпавіча заварушыліся, акуляры ўспыхнулі.

— Вы пра каго гаворыце? — спытаўся ён у Шарыкава звысоку. — Дазвольце даведацца.

— Пра ката я гавару. Гэтакая свалата, — адказаў Шарыкаў, і вочы яго забегалі.

— Ведаеце, Шарыкаў, — перавёў дых Піліп Піліпавіч, — я не бачыў больш нахабнага стварэння, чым вы.

Барменталь хіхікнуў.

— Вы, — працягваў Піліп Піліпавіч, — проста нахабнік. Як вы можаце гэта гаварыць? Самі ўсё натварылі і яшчэ дазваляеце сабе… Ды не… Гэта чортведама што такое!

— Шарыкаў, скажыце мне, калі ласка, — загаварыў Барменталь, — дакуль вы яшчэ будзеце ганяцца за катамі! Сорамна! Гэта ж глупства! Дзікун!

— Які ж я дзікун, — панура адазваўся Шарыкаў. — Ніякі я не дзікун. Трываць яго немагчыма ў кватэры. Толькі і шукае, каб што сцібрыць. Фарш злопаў у Дар'і. Я хацеў яго правучыць.

— Самога б вас правучыць! — адазваўся Піліп Піліпавіч. — Вы паглядзіце на сваю фізіяномію ў люстра.

— Ледзь без воч не астаўся, — адазваўся Шарыкаў, памацаў вока мокрай бруднай рукой.